شاخص رفاه دیجیتال؛ برای خرید بازی GTA VI در ایران و جهان چند روز باید کار کرد؟

 در ادبیات اقتصاد بین‌الملل، برای درک ملموسِ «قدرت خرید» شهروندان کشورهای مختلف، از شاخص‌های کالایی استفاده می‌شود (مانند شاخص بیگ‌مک مجله اکونومیست). امروز با دیجیتالی شدن اقتصاد، محصولات سرگرمی بین‌المللی با قیمت ثابتِ دلاری، به بهترین خط‌کش برای سنجش رفاه و ارزش پول ملی تبدیل شده‌اند.

انتشار قریب‌الوقوع بازی Grand Theft Auto VI (GTA 6) با قیمت تخمینی ۱۰۰ دلار، بهانه‌ای شد تا دپارتمان اقتصاد بین‌الملل آکادمی اقتصادی، وضعیت رفاهی کارگران و حداقل‌بگیرانِ ۱۰ کشور جهان را زیر ذره‌بین ببرد. بررسی اینکه برای خرید بازی GTA VI با حداقل حقوق چند روز باید کار کرد، پرده از یک شکاف عمیق اقتصادی برمی‌دارد؛ شکافی که نشان می‌دهد تورم و افت ارزش پول، چگونه دسترسی به یک کالای سرگرمی ساده را در برخی جغرافیاها به یک «کالای لوکس و دست‌نیافتنی» تبدیل کرده است.

جهان اول و رفاه مطلق؛ خرید با یک روز دستمزد!

نگاهی به صدر اینفوگرافیک نشان می‌دهد که در اقتصادهای توسعه‌یافته، یک محصول دیجیتال ۱۰۰ دلاری به هیچ‌وجه فشار مالی محسوب نمی‌شود.

• آمریکا، انگلیس و آلمان: در این کشورها حداقل دستمزد ماهانه بین ۲۵۰۰ تا ۲۶۰۰ دلار است (با فرض کار تمام‌وقت). کارگران در این اقتصادها روزانه بین ۸۰ تا ۱۰۰ دلار درآمد دارند. بنابراین، خرید یک بازی ۱۰۰ دلاری تنها به ۱ روز کار نیاز دارد. این یعنی سرگرمی به راحتی در سبد مصرفی خانوار جای می‌گیرد بدون آنکه به بودجه خوراک یا مسکن لطمه‌ای وارد کند.

• کره جنوبی: با حداقل حقوق حدود ۲۰۰۰ دلاری، کارگران کره‌ای نیز تنها با تخصیص دستمزد ۱ روز خود می‌توانند این کالا را تهیه کنند که نشان‌دهنده قدرت خرید بالای پول ملی این کشور (وون) در برابر دلار است.

اقتصادهای نوظهور و بلوک شرق؛ از ۲ تا ۸ روز کار

در پله بعدی، کشورهایی قرار دارند که با وجود رشد اقتصادی بالا، هنوز ارزش پول ملی یا حداقل دستمزد آن‌ها به سطح جهان اول نرسیده است:

• فرانسه، ژاپن و امارات: در این کشورها به دلیل سیاست‌های مالیاتی متفاوت یا ارزش برابری ارزها، حداقل حقوق دلاری کمی پایین‌تر از آمریکا یا آلمان است (بین ۱۲۰۰ تا ۲۲۰۰ دلار). شهروندان این مناطق با ۲ روز کار کردن به راحتی می‌توانند این کالا را بخرند.

• چین و هند: دو غول اقتصادی آسیا که به داشتن نیروی کار ارزان معروف‌اند. در چین با میانگین حداقل حقوق ۸۰۰ دلار، خرید این بازی ۴ روز زمان می‌برد. در هند نیز با حداقل دستمزد ۳۰۰ دلاری، یک کارگر ساده باید ۸ روز کامل کار کند تا بتواند ۱۰۰ دلار پس‌انداز کند.

 تله فقر و تورم ارزی؛ یک ماه کار در ایران برای یک بازی!

در انتهای این رده‌بندی، نام ایران با آماری تکان‌دهنده به چشم می‌خورد. اقتصاد ایران به دلیل سال‌ها تحریم، تورم‌های دو رقمی مزمن و سقوط آزاد ارزش ریال در برابر دلار، در تله‌ی کاهش شدید قدرت خرید گرفتار شده است.

با در نظر گرفتن حداقل حقوق کارگری مصوب وزارت کار (حدود ۱۰۰ دلار در ماه با احتساب نرخ ارز آزاد)، یک کارگر یا کارمندِ حداقل‌بگیر در ایران باید حقوق ۳۰ روز (یک ماه کامل) خود را پس‌انداز کند و هیچ‌چیز نخورد و نیاشامد تا بتواند یک بازی ۱۰۰ دلاری را بخرد! این عدد در علم اقتصاد نشان‌دهنده پدیده «خروج کالاهای عادی از سبد مصرفی» است؛ جایی که یک نرم‌افزار سرگرمی که در جهان اول با یک روز کار خریده می‌شود، در یک اقتصادِ تورم‌زده به یک آرزوی دست‌نیافتنی برای طبقه کارگر تبدیل می‌گردد.

 جدول جامع مقایسه قدرت خرید بر اساس بازی GTA VI (کالای ۱۰۰ دلاری)

برای درک بهتر و ارجاع سریع‌تر، داده‌های استخراج شده در خصوص حداقل دستمزد و زمان مورد نیاز برای خرید، در جدول ریسپانسیو زیر تدوین شده است: